Zonsverduistering 2026 De foto's & de terugblik

Blijf veilig: houd je filter er de hele avond op

Boven Nederland is er helaas geen veilig moment om met het blote oog naar de zon te staren. Kijk dus goed uit! Dat geldt ook bij bewolking, en ook vlak boven de horizon. Om je ogen veilig te houden, kijk je door een eclipsbril met de norm EN ISO 12312-2 op de beugel, en fotografeer je met een zonnefilter voor de lens.

Een ND-filter is geen zonnefilter

Een echt zonnefilter (dichtheid OD 5.0, 16,6 stops) houdt ook het infrarood tegen dat je sensor en je ogen beschadigt, een ND1000 niet. Een vel zonnefilterfolie (zoek op Baader AstroSolar of Solarix) kost zo'n 20 tot 30 euro en je knipt er filters voor al je lenzen uit.

Kies je brandpuntsafstand bewust

Met een groothoeklens blijft de sikkel een klein lichtpunt en draait je foto om het landschap eromheen. Wil je de sikkel zelf groot in beeld, dan heb je een flinke telelens nodig. Het schema hieronder laat per brandpuntsafstand zien hoe groot de zon in beeld komt.

Zo groot staat de zon in beeld: aandeel van de beeldhoogte, fullframe. Op aps-c en micro four thirds pakt hetzelfde brandpunt groter uit.

Start op iso 100, F 8, 1/500 sec

Met een OD 5.0-filter, naar de belichtingstabel van NASA-astronoom Fred Espenak. Maak deze week op een heldere dag alvast een testreeks door de gefilterde zon, van 1/4000 tot 1/60 seconde, en kies thuis de stand waarin de rand van de schijf tekening houdt.

Stel handmatig scherp op de rand

Autofocus vindt op een gefilterde zon te weinig contrast. Zet je lens daarom op handmatig scherpstellen, vergroot tien keer in live view en stel scherp op de rand van de zonneschijf. Daarna blijf je van de scherpstelring af. Controleer halverwege de avond wel even opnieuw, want een lens die in de avondlucht afkoelt kan iets verlopen.

Je plek is belangrijker dan je lens

Bij het maximum staat de zon op nog geen acht graden, lager dan een gebalde vuist op armlengte. Je hebt vrij zicht nodig op een sector van 273 tot 294 graden, pal west tot westnoordwest, tot aan de horizon. Check je plek in de planner hierboven.

Zet je silhouet op de juiste afstand

Wil je een molen of kerktoren precies vóór de sikkel? Dan draait alles om jouw afstand tot dat gebouw. Sta je te dichtbij, dan steekt het boven de zon uit; sta je te ver weg, dan hangt de zon er los boven. De vuistregel bij het maximum: elke meter gebouwhoogte = ruim zeven meter afstand. Een molen van 27 meter fotografeer je dus vanaf zo'n 200 meter. Kies een plek waar je daarna nog naar achteren kunt lopen, want de zon zakt verder en dan moet jij mee om het silhouet voor de sikkel te houden.

Lees het histogram, niet je scherm

In het laatste drie kwartier verliest het licht ruim vijf stops, van 1/500 naar zo'n 1/15 seconde. Op je scherm merk je dat nauwelijks. Zolang de piek van de zonneschijf niet tegen de rechterrand van het histogram plakt, houd je tekening in de sikkel.

Houd de wolken in de gaten

Of het lukt, hangt die avond vooral van de bewolking af. Kijk in de middag in een weer-app als Windy of Meteoblue naar de verwachting voor rond 20.00 uur. Dunne, hoge sluierbewolking is geen ramp: de zon schijnt er doorheen en het geeft je foto soms juist sfeer. Een dik, laag wolkendek is wel einde verhaal. Ziet het er bij jou somber uit, kijk dan waar in het land wel opklaringen zijn. Hak uiterlijk om 17.00 uur de knoop door, dan heb je nog tijd om te verkassen.

Creatief alternatief: honderden mini-sikkels

Een klein gaatje werkt als een minicamera: het projecteert een beeldje van de zon op de grond. Onder een boom gebeurt dat massaal, door alle gaatjes tussen de blaadjes. Normaal zie je daar ronde lichtvlekjes, maar tijdens de eclips veranderen die allemaal in kleine sikkeltjes. Leg een wit vel papier in die lichtvlekjes en je hebt een verrassend fotomoment waar bijna niemand aan denkt. Extra fijn: je fotografeert het vel en kijkt dus nooit richting de zon.

De basisuitrusting en startinstellingen

• Telelens van minimaal 300 mm (omgerekend naar fullframe) om de sikkel groot in beeld te krijgen. Lichtsterkte is onbelangrijk, de zon geeft licht genoeg.
• Zonnefilter voor de lens, eclipsbril voor jezelf (zie tip 1 en 2).
• Beeldstabilisatie aan als je camera of lens die heeft.
• ISO op de laagste stand en een korte sluitertijd, minimaal 1/300 seconde, zodat je uit de hand kunt fotograferen. Liever iets te donker dan te licht: dan houdt de zon tekening.
• Wordt het later op de avond donkerder, dan mag de sluitertijd langer. Maar niet te lang, want de zon beweegt. Kom je licht tekort, zet dan liever de ISO omhoog.